با آغاز نشست مجمع عمومی سازمان ملل رئیس جمهوری راهی نیورک شده است تااز فرصتی که برای طرح دیدگاه‌ها ی کشورمان در این نشست جهانی و رایزنی‌های دیپلماتیک با مقامات ارشد کشورهای شرکت کننده فراهم آمده است،بهره گیرد.
رئیس جمهوری دیروز پیش از ترک تهران به مقصد نیویورک حضور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد را فرصتی برای تبیین مواضع ایران، تشریح واقعیت‌های منطقه و رساندن صدای ملت ایران به افکار عمومی جهان دانست.
دوتن از کارشناسان وصاحبنظران دانشگاه هم در گفتگو با اطلاعات بر ضرورت تبدیل حضور رئیس‌جمهوری در نیویورک از یک سفر تشریفاتی به فرصتی برای تبیین مواضع ایران و تبیین توانمندی واقتدار ایران در برابر سیاستهای جنگ طلبانه آمریکا و فعال‌کردن مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی درچارچوب سیاست صلح طلبانه کشورمان تأکید کرده اند.
تریبون تبیین مظلومیت و اقتدار ملت ایران
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری،مسعود پزشکیان دیروز قبل از پرواز به آمریکا به منظور شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل با تشریح اهداف و برنامه‌های سفر گفت:این مجمع با شعار «اعتماد» برگزار می‌شود؛ در حالی که در عمل، اصول و چارچوب‌های حقوقی و بین‌المللی، از جمله حقوق ملت‌ها و انسان‌ها، در مواردی به دلیل برخورداری برخی قدرت‌ها از ابزارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی نادیده گرفته می‌شود.
وی تصریح کرد: با این حال، مجمع عمومی سازمان ملل متحد تریبون و جایگاهی است که می‌توان در آن، مظلومیت و در عین حال اقتدار ملت ایران را برای جهانیان تبیین کرد. در جریان این سفر هم دیدارها و گفت‌وگوهای متعددی با سیاستمداران، شخصیت‌های فرهنگی و رسانه‌های مختلف خواهیم داشت و تلاش می‌کنیم مواضع ایران و واقعیت‌های موجود را به گوش افکار عمومی جهان برسانیم.رئیس جمهوری با اشاره به شرایط و دشواری‌هایی که ملت ایران تحمل کرده‌است، گفت: ملت ایران با سربلندی از این شرایط عبور کرده و این موضوع مایه افتخار است.
وی تاکید کرد : با قدرت از مواضع خود در مجامع بین‌المللی دفاع خواهیم کرد و امیدواریم بتوانیم پیام واقعی ملت ایران را به جهانیان منتقل کنیم.
تشریح مواضع ایران درباره تحولات منطقه
پزشکیان در پاسخ به پرسشی درباره موضوعاتی که در دیدارها و گفت‌وگوهای حاشیه این سفر مطرح خواهد شد، گفت: تشریح واقعیت‌های موجود، مظلومیت ملت ایران، جنایت‌های صورت‌گرفته در منطقه و روندهایی که به بی‌اعتمادی در عرصه بین‌المللی منجر شده است، از جمله محورهای مورد توجه ما خواهد بود. پزشکیان تصریح کرد: اگر به دنبال جهانی امن، همراه با صلح و آرامش هستیم، باید به حقوق انسان‌ها و ملت‌ها و همه ساکنان این کره خاکی احترام گذاشته شود. نمی‌توان با اتکا به زور، ملت‌ها را وادار به تمکین کرد.
وی با اشاره به تحولات غزه و دیگر نقاط منطقه گفت: آنچه در غزه، فلسطین، سوریه، یمن، ایران و دیگر نقاط رخ می‌دهد، باید در چارچوب واقعیات میدانی مورد توجه قرار گیرد. نمی‌توان هر اقدامی را با عنوان مقابله با تروریسم توجیه کرد.
رئیس جمهوری تأکید کرد: حمله به غیرنظامیان، خانه‌ها، بیمارستانها و مراکز عمومی، پرسش‌های جدی درباره ادعاهای مطرح‌شده درباره حقوق بشر ایجاد می‌کند. واقعیت‌های میدانی، فارغ از زبان و نحوه بیان، خود گویای بسیاری از مسائل است و افکار عمومی جهان این وقایع را مشاهده می‌کند. دانش آموزان بی گناه مینابی ما تروریست بودند؟ در جنایت لامرد آنها به تروریست ها حمله کردند؟ خانه ها و بیمارستانها و مراکز را می زنند با تروریست ها مشکل دارند؟
پزشکیان همچنین با اشاره به فشارهای مختلف علیه ایران اظهار داشت: برخی طرف‌ها تا جایی که بتوانند مسیرهای مختلف را برای افزایش فشار بر ملت ایران دنبال می‌کنند تا کشورمان وادار به تسلیم شود.
وی افزود: هنگامی که فشارهای نظامی نتوانست اهداف مورد نظر آنها را محقق کند، تلاش‌هایی در حوزه‌های دیگر از جمله ایجاد محدودیت، فشار اقتصادی و سیاسی، ایجاد اختلافات داخلی و بهره‌گیری از ظرفیت برخی رسانه‌ها و جریان‌های مختلف برای ایجاد شکاف در جامعه دنبال شد.رئیس جمهوری تصریح کرد: هدف این اقدامات، استفاده از نقاط ضعف احتمالی و ایجاد فشار از درون برای تضعیف انسجام ملی است؛ اما با اتکا به خداوند متعال، رهبری مقام معظم رهبری و وحدت و انسجام موجود در کشور، در برابر این تلاش‌ها ایستادگی خواهیم کرد.
محدودیت‌های رسانه‌ای مانع رساندن پیام ما نمی شود
وی در پاسخ به پرسشی درباره جلوگیری از حضور تیم رسانه‌ای همراه هیات ایرانی در این سفر و تأثیر آن بر اطلاع‌رسانی درباره مواضع ایران گفت: ممکن است تلاش‌هایی برای محدود کردن حضور رسانه‌ای ایران صورت گرفته باشد، اما تریبونی که در اختیار ما قرار دارد، امکان رساندن پیام ایران را فراهم می‌کند.
رئیس جمهوری یادآور شد: رسانه‌های متعددی در نیویورک حضور دارند و اگر بتوانیم پیام خود را به شکل مناسبی مدیریت و منتقل کنیم، امکان انعکاس مواضع ایران وجود خواهد داشت. محدودیت‌های ایجادشده را می‌توان نشانه‌ای از نگرانی برخی طرف‌ها نسبت به دیده و شنیده شدن واقعیت‌های مربوط به تحولات منطقه دانست.
پزشکیان با اشاره به وضع مردم غزه گفت: جلوگیری از دسترسی مردم به غذا و آب و هدف قرار گرفتن زنان، کودکان و سالمندان، با ادعاهای مربوط به حقوق بشر سازگار نیست و این وضعیت نیازمند توجه جدی جامعه جهانی است.
عراقچی: سازمان ملل تریبونی برای تبیین مظلومیت ایران است
وزیرخارجه هم پس از ورود به نیویورک به منظور شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در جمع خبرنگاران ایرانی گفت: امسال بعد از جنگی که صورت گرفت، طبیعی است که تریبون سازمان ملل، محلی خواهد بود برای اینکه مظلومیت مردم ایران، شهدای ایران، شهدای مدرسه میناب و در راس آنها قائد و رهبر شهیدمان بیان شود.
به گزارش ایسنا، سیدعباس عراقچی با اشاره به اینکه این سفر بعد از جنگ ناجوانمردانه‌ای که علیه ما صورت گرفت توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی و تحولات بعد از آن صورت می‌گیرد، گفت: سازمان ملل بزرگترین تریبون بین المللی است واینکه آیا این سازمان در رسیدن به اهدافش برای برقراری صلح، امنیت و عدالت چقدر موفق بوده، یک بحث است و اینکه به هر حال یک تریبونی را در اختیار کشورها قرار می‌دهد تا مواضع و حرف‌های خودشان را به گوش جهانیان برسانند، یک بحث دیگر است و بخش دوم، برای ما اهمیت زیادی دارد و هر سال، از این فرصت برای بیان مواضع بر حق ایران و دفاع از حقوق مردم ایران استفاده شده است.
کشورها به سازمان ملل اعتماد ندارند
وزیر خارجه تصریح کرد: شعار امسال مجمع عمومی، احیای اعتماد به سازمان ملل، برگزیده شده است. این نشان می‌دهد که همه کشورها اذعان دارند که هیچ اعتمادی دیگر وجود ندارد و اعتماد نسبت به این سازمان از بین رفته است و این متاسفانه به دلیل عدم کارآمدی‌اش در برقراری صلح و امنیت بین المللی است.لذا بحث احیای اعتماد، بحث مهمی است و فرصتی را فراهم می‌کند که در این باره با دنیا صحبت شود که چگونه اعتماد به سازمان ملل از بین رفته و چگونه می‌توان آن را احیا کرد.
گفت‌وگوی تلفنی عراقچی و دبیرکل سازمان ملل
وزیر خارجه همچنین در بدو ورود به نیویورک به منظور شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل با «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل به صورت تلفنی تبادل‌نظر کرد.
در این گفت‌وگوی تلفنی درباره موضوعات دستور کار مجمع عمومی سازمان ملل و مساعی دبیرکل سازمان برای پیشبرد صلح و امنیت بین‌المللی گفت وگو و تبادل نظر شد.
عراقچی همچنین با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیران خارجه یونان، سوییس، قطر،بلاروس و ایتالیا دیدار و گفتگو کرد.
اهمیت حضور پزشکیان در سازمان ملل از نگاه کارشناسان
دکتر سیروس احمدی نوحدانی، استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس درباره سفر رئیس جمهوری به نیورویورک و دستاوردهای احتمالی آن برای ایران به خبرنگار اطلاعات گفت: این سفر در شرایط کنونی که جنگ آمریکا علیه ایران وارد هفتمین ماه خود شده و همزمان فشارهای نظامی، اقتصادی و محدودیت‌های ارتباطی علیه ایران تشدید شده است ، اهمیت دوچندان دارد. به نظر من، مهمترین وظیفه رئیس‌جمهوری در این سفر، تبدیل موضع ایران از یک موضع تدافعی به یک پیام جهانی برای صلح و مذاکره است.
وی درباره موضوعات سخنرانی رئیس جمهوری درنیویورک هم گفت: سخنرانی در سازمان ملل نباید صرفاً برای مخاطب داخلی ایران تنظیم شود. مخاطب مجمع عمومی افکارعمومی و دولت‌های سراسر جهانند، بنابراین پیام ایران باید بر چند اصل روشن استوار باشد: الف) ایران خواهان ادامه جنگ نیست؛ ب) گفت‌وگو را بر تهدید ترجیح می‌دهد؛ پ) صلح را می‌پذیرد، اما صلحی که مبتنی بر برابری، حاکمیت ملی و تعهدات قابل راستی‌آزمایی باشد.
ایران نشان دهد گزینه مطلوبش جنگ نیست
عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس سپس تأکید کرد: این رویکرد از منظر استراتژیک اهمیت زیادی دارد. در شرایطی که ترامپ می‌کوشد مساله ایران را به عنوان «تهدید علیه امنیت منطقه‌ای و جهانی» تعریف کند، ایران نیاز دارد نشان دهد که گزینه مطلوبش جنگ نیست، بلکه پایان جنگ از طریق توافق است. طرح چنین موضعی به معنای عقب‌نشینی نیست؛ برعکس، مذاکره می‌تواند ابزاری برای انتقال هزینه ادامه جنگ به طرف مقابل و جامعه بین‌المللی باشد.
احمدی درباره ایده برخی کارشناسان داخلی و خارجی درباره دیدار پزشکیان و ترامپ هم گفت: اگر چنین فرصتی ایجاد شود، از نظر من نباید آن را صرفاً یک فرصت سیاسی دانست. به نظر من باید از آن برای القای صلح خواهی ایران و ایجاد یک روش دقیق برای پایان جنگ استفاده کرد. حتی اگر توافق نهایی در نیویورک ممکن نباشد، توافق بر سر چارچوب مذاکرات، توقف بخشی از اقدامات نظامی و تعیین مسیر مذاکرات بعدی اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.
احمدی درباره تاثیر احتمالی این سفر درتوافق ایران وآمریکا برای پایان جنگ گفت: اگر رئیس‌جمهوری بتواند در نیویورک یک پیام روشن به جهان بدهد که ایران آماده صلح عادلانه و مذاکره برابر است و همزمان برای آغاز یک مسیر واقعی پایان جنگ اعلام آمادگی کند، این سفر می‌تواند از یک حضور تشریفاتی به یک اقدام دیپلماتیک مؤثر تبدیل شده و فشار بر نیروهای نظامی کشور را کاهش دهد.
وی تأکید کرد: مذاکره در برابر مقاومت قرار ندارد؛ مذاکره یکی از ابزارهای مقاومت برای مدیریت هزینه است. در منازعه‌ای که ادامه آن برای هر دو طرف هزینه‌زاست، گفت‌وگوی مستقیم به معنای اعتماد یا تسلیم نیست؛ به معنای انتقال رقابت از میدان جنگ به میدان چانه‌زنی است، تا با هزینه انسانی و اقتصادی کمتر، برای منافع ملی امتیاز گرفت.
این استاد دانشگاه افزود: جنگ هرچقدر هم که با واژه‌های بزرگ توجیه شود، در نهایت ویرانی به جا می‌گذارد. هنر حکومت‌داری فقط حفظ کشور در شرایط جنگ نیست؛ هنر بزرگ‌تر، تبدیل جنگ به صلح و تبدیل ویرانه به آبادانی است. صلح شرافتمندانه، اگر استقلال و منافع ملی را حفظ کند، دستاوردی کم‌ارزش‌تر از پیروزی نظامی نیست.
سازمان ملل در برابر قدرتهای جهانی محدودیت دارد
وی در پاسخ به این پرسش که آیا سازمان ملل با توجه به ماموریت اصلی خود، توانسته است برای جلوگیری از هرج و مرج های بین المللی و اقدامات برخی دولتها برای ایجاد نا امنی در جهان نقشی ایفا کند؟ گفت: واقعیت این است که سازمان ملل در جلوگیری از بسیاری از جنگ‌های بزرگ و اعمال قدرت بر دولت‌های قدرتمند، با محدودیت جدی مواجه است؛ ساختار شورای امنیت و حق وتو پنج عضو دائم، در موارد مهم امکان اقدام جمعی را محدود می‌کند. با این حال، همین سازمان همچنان مهمترین صحنه دیپلماسی چندجانبه و تنها مجمعی است که تقریباً همه دولت‌های جهان در آن حضور دارند. نشست کنونی هم با شعار «بازسازی اعتماد» برگزار می‌شود.
اصلاح واقعی باید از شورای امنیت آغاز شود
عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس درباره خواسته برخی کشورها از جمله ایران برای تغییر ساختار سازمان ملل متحد هم گفت: اصلاح ساختار سازمان ملل ضروری است، اما اصلاح واقعی باید از شورای امنیت آغاز شود. افزایش نمایندگی آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین، شفاف‌تر شدن تصمیم‌گیری و بررسی محدودیت استفاده از حق وتو ضرورت دارد. «پیمان آینده» سازمان ملل هم دقیقاً بر افزایش نمایندگی مناطقی که کمتر نماینده دارند و بررسی مساله حق وتو تأکید کرده است.
حضور پزشکیان در سازمان ملل فرصتی فعال برای دیپلماسی
دکتر فرشاد رومی، استاد روابط بین الملل دانشگاه شهید چمران اهواز هم در پاسخ به این پرسش اطلاعات مبنی براینکه، با توجه به نقش سازمان ملل در قبال ایران، سخنرانی و دیدارهای رئیس‌جمهوری در این سفر باید بر چه محورهایی متمرکز باشد؟ گفت: به نظر من، مهمترین نکته این است که سفر پزشکیان به نیویورک نباید صرفاً به یک سخنرانی سیاسی در گردهمایی سالانه مجمع عمومی خلاصه شود؛ بلکه باید به فرصتی فعال برای دیپلماسی بدل شود. به بیان دیگر، بهتر است سخنرانی پزشکیان فقط بیانیه‌ای علیه آمریکا و اسرائیل نباشد؛ بلکه ایران باید بتواند نشان دهد چه نظم حقوقی و امنیتی جایگزینی را برای تداوم جنگ پیشنهاد می‌کند.
وی با اشاره به اینکه پیام اصلی باید این باشد که ایران خواهان پایان جنگ و بازگرداندن اختلافات به مسیر مذاکره است، گفت: اما تحقق این امر مستلزم وجود سازوکاری مشخص برای توقف درگیری و جلوگیری از تکرار آن است. این موضع با ماده یک منشور ملل متحد همسو است، چرا که حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات از اهداف اصلی این سازمان به شمار می‌رود. همچنین تنگه هرمز که برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد و بحران در آن مستقیماً بر قیمت انرژی و امنیت اقتصادی کشورهای مختلف تأثیر می‌گذارد، باید در کانون توجه قرار بگیرد.
مساله ایران باید به موضوعی دیپلماتیک و چندجانبه تبدیل شود
عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به اینکه پزشکیان در سخنرانی خود باید سازوکاری بین‌المللی برای تضمین امنیت کشتیرانی در خلیج فارس مطرح کند و در مقابل، بر پایه تعهد متقابل، خواستار رفع محاصره و کاهش تحریم‌های اقتصادی و تهدیدات نظامی شود، گفت: به طور کلی، هدف از حضور در مجمع عمومی در برهه کنونی باید این باشد که مساله ایران از یک تقابل دوجانبه میان تهران و واشنگتن به موضوعی دیپلماتیک و چندجانبه تبدیل شود و رئیس‌جمهوری به جای کلی‌گویی درباره صلح و عدالت، مذاکراتی بر اساس مبادله منافع و تضمین‌های متقابل و نه صرفاً استدلالی حقوقی یا اخلاقی انجام دهد.
نشست نیویورک امکان ملاقات، پیام‌رسانی و میانجیگری را فراهم می‌کند
رومی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا سازمان ملل توانسته است از اقدامات دولتها برای ایجاد ناامنی در جهان ممانعت کند؟ گفت: اصولا سازمان‌های بین‌المللی بازیگران مستقل و فراتر از قدرت دولتها نیستند. از جمله سازمان ملل هم قدرت مستقلی شبیه یک دولت جهانی ندارد. مهمترین نهاد امنیتی آن یعنی شورای امنیت، خود بازتاب‌دهنده توزیع قدرت میان دولت‌هاست. متاسفانه سازمان ملل هرجا منافع قدرتهای بزرگ همسو باشد، می‌تواند بسیار مؤثر باشد اما هنگامی که خود قدرتهای بزرگ طرف مناقشه باشند، ظرفیت آن به‌شدت محدود می‌شود. البته این به معنی بی‌فایده بودن سازمان ملل نیست. ایجاد امکان گفت‌وگو از مهمترین کارکردهای سازمان ملل است. اتفاقاً سفر فعلی پزشکیان نمونه خوبی از همین کارکرد است. در شرایطی که روابط تهران و واشنگتن به‌شدت بحرانی است، نیویورک امکان ملاقات، پیام‌رسانی و میانجیگری را فراهم می‌کند.
قدرتهای بزرگ موافق تغییر ساختار سازمان ملل نیستند
وی درباره خواسته برخی کشورها برای تغییر ساختار سازمان ملل هم گفت: از نظر حقوقی این امر امکانپذیر است اما از نظر سیاسی این تغییر بسیار دشوار است. مهمترین مشکل این است که اصلاحات اساسی منشور باید از یک فرایند بسیار سخت عبور کند. طبق ماده ۱۰۸منشور، اصلاح منشور نیازمند رأی دوسوم اعضای مجمع عمومی و از جمله همه اعضای دائم شورای امنیت است. یعنی هر اصلاح بنیادی در منشور عملاً به رضایت خود قدرت‌هایی نیاز دارد که از ساختار فعلی سازمان بیشترین بهره را دریافت می‌کنند. قدرتهای بزرگ هم بر اساس محاسبه هزینه ـ فایده با تغییر ساختار سازمان ملل به ویژه شورای امنیت وحذف حق وتوموافقت نمی کنند.اگرواقع بین باشیم و یک اجماع و خواست جهانی ایجاد شود، شاید یکی از گزینه‌ها بتواند ایجاد محدودیت‌های سیاسی برای استفاده از حق وتو در مواردی مانند نسل‌کشی، جنایت‌های گسترده علیه غیرنظامیان یا بحران‌های شدید انسانی باشد. البته این با حذف کامل وتو متفاوت است. پس اصلاح سازمان ملل هم ممکن است و هم ضروری، اما مشکل اینجاست که هر اصلاح بنیادین در این سازمان منوط به توافق خود قدرتهای اصلی است.
حضور پزشکیان در نیویورک باید هدف‌محور و نتیجه‌گرا
این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش که آیا این سفر می‌تواند زمینه‌ساز توافقی برای پایان جنگ ایران و آمریکا باشد گفت:متأسفانه به نظر می‌رسد حضور سالانه رؤسای‌جمهوری ایران در مجمع عمومی سازمان ملل به سفری تشریفاتی تبدیل شده است؛ در حالی که این حضور، همچون سران بسیاری از کشورهای دیگر مانند چین و روسیه، باید هدف‌محور و نتیجه‌گرا باشد. پزشکیان نباید فقط به قرائت بیانیه اعتراضی در صحن مجمع بسنده کند. این اجلاس در شرایط کنونی می‌تواند فرصتی دیپلماتیک برای برقراری تماس مستقیم و غیرمستقیم میان طرف‌های درگیر جنگ باشد.
رومی تأکید کرد: مهمترین نکته برای سفر امسال می‌تواند این باشد که سخنرانی پزشکیان در مجمع عمومی، پایان مأموریت به نیویورک نباشد؛ بلکه آغازی برای یک فرایند دیپلماتیک باشد؛ در غیر این صورت، مانند رؤسای‌جمهوری پیشین در این شرایط دشوار اقتصادی فقط شاهد هزینه سنگین سفری خواهیم بود که از بیت‌المال پرداخت شده است؛ بنابراین اگر رئیس‌جمهوری صرفاً سخنرانی تکراری ایراد کند و چند دیدار تشریفاتی داشته باشد و بدون نتیجه‌ای مشخص بازگردد، اعزام بالاترین مقام اجرایی کشور، لزوماً توجیه بیشتری نسبت به اعزام وزیر خارجه نخواهد داشت.
شما چه نظری دارید؟